Đề bài: Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích chủ đề của đoạn trích Khắc dấu mạn thuyền
KHẮC DẤU MẠN THUYỀN (trích)
(Bảo Ninh)
“Thời gian ngưng lại, không biết là trong bao nhiêu lâu. Tôi từ từ mở mắt. Tâm trí đậu xuống ở đâu đó bên rìa một vầng ánh sáng rất mờ. Vẫn còn bồng bềnh, vẫn còn u u minh minh, song tôi biết là lúc này mình đã ở trong một căn buồng, chứ không phải đang ở giữa chừng cơn mê sảng. Tường phòng hình như là quét vôi ve nhưng mà có lẽ do lâu ngày nên mẫu vôi đã bợt. Trần nhà u tối. Không khí ấm sực mùi dầu long não. Tôi khẽ đụng cựa. Dưới lưng, nan giường ót ét. Người tôi ủ trong chăn, đầu kê lên gối. Yên tĩnh, khô ráo và ấm áp đến khó tin. Tôi trở mình. Từ trên chiếc bàn con kê ở góc buồng, ngọn lửa đèn dầu nhỏ líu đều im lìm toả ra một quầng sáng tù đọng mầu vàng đục. Tích tắc đều đều trong đêm vắng, tiếng đồng hồ để bàn một mình rả rích với thời gian. Chợt nhớ đến giờ giấc, tôi giật mình, rên lên.
– Ôi, anh… – Một bàn tay nào đó êm ái áp vào má tôi, một giọng nói sẽ sẽ, nhỏ nhẹ, thì thầm: – Ôi, anh tỉnh rồi. Ôi, em lo quá…
Tim như thể đứng dừng lại, lại như thể đập loạn xạ, tôi ngây người. Chuyện gì thế này nhỉ, cô gái nào thế này?
– Tôi… – Mãi mới mở miệng nổi, tôi nói, nhưng ấp úng, lưỡi ríu vấp, chẳng nói gì được – Tôi ở đâu đây… đây là đâu?
– Đây là nhà em mà anh – Bàn tay cô gái nhẹ nhàng đưa lướt trên trán tôi. – Anh là khách của em mà.
Tôi cố định thần, cố lấy sức, thở dốc, và nặng nhọc xoay người sang phía chủ nhà. Cô ngồi ở mép giường, nhưng gương mặt lại lùi khỏi vùng chiếu sáng của ngọn đèn. Tôi chỉ thấy được hai bờ vai với phần một mái tóc của cô buông xoã.
– Anh vẫn còn hơi sốt đấy, nhưng vậy là đỡ nhiều rồi. May quá đi mất. Chứ cứ như lúc thoạt đầu thì sợ quá. Ôi lúc ấy anh làm em hết cả hồn.
– Nguy rồi. – Thều thào tôi nói – Quá phép mất rồi… Tôi, tôi phải đi đây…
– Ô kìa anh, anh đi đâu thế nào được. Ra ngoài rét bị lại còn nguy hơn. Với lại quần áo của anh phải hong bếp lúc nữa, chứ chưa mặc được đâu, còn ẩm lắm.
– Cái gì? Tôi hoảng hồn, sực tỉnh, đưa tay sờ nhanh lên đùi, lên ngực. Người tôi tái dại đi, nhưng muốn co rúm lại. Dưới tấm chăn bông, thằng tôi đã như trần trụi!
– Bây giờ để em xuống bếp đưa cháo lên anh ăn nhé. – Thản nhiên, cô gái nói, sẽ sàng đứng dậy, rời khỏi giường. – Bộ quần áo em để cạnh gối, anh mặc tạm. Cũng là đồ bộ đội đấy.
Nói đoạn, không cầm theo cây đèn, cô quay lưng đi ra phía cửa, bước mò trong bóng tối. Tôi tung chăn, ngôi nhóm dậy. Từ trong chăn, hơi dầu gió nóng hực phá ra cay mắt. Tôi xã vội xỏ vàng vào quần áo. Bộ Tô Châu hăng mùi băng phiến, còn mới và khá vừa với tôi. Đàng hoàng trong quân phục, tôi như lấy lại được sinh khí, dẫu rằng toàn thân vẫn đau nhừ, đầu óc vắng vắt, và trong tai, phần còn lại của cơn sốt vẫn đang kêu o o.
Nhưng mặc dù nhọc một đến thế, tôi vẫn kịp ngửi thủy lập tức mùi cháo nóng, khi cô chủ nhà còn chưa vào hắn trong buồng. Có bước đi rất nhẹ, đôi guốc chạm rất khẽ trên sản gỗ. Cô để mâm xuống bản, vận cao bắc đèn lên.
– Tạnh mưa rồi anh ạ. – Cô nói, và không hiểu sao, lại thở dài.
Trong nhập nhoạng tranh tối tranh sáng của căn phòng, tôi lặng nhìn. Người con gái xa lạ tuyệt vời ấy như thế một ảo giác hiện thoáng lên trước mắt tôi, một ảo giác tuyệt trần, xinh đẹp và hiền dịu. Xinh đẹp và hiền dịu, gương mặt, cặp mắt, đôi môi, thực thể, mặc dù thật ra tôi đã không thể kịp nhìn rõ cô. Bởi vì, giờ của thành phố này đã điểm. Chỉ trong nửa phần của một tích tắc, trời đất không kịp trở tay, không kịp cả đến rùng mình.
(Trích Khắc dấu mạn thuyền – Bảo Ninh, theo Những truyện ngắn – Bảo Ninh, NXB Trẻ, 2021
Dàn ý Đoạn văn 200 chữ phân tích chủ đề của đoạn trích Khắc dấu mạn thuyền
– Hệ thống ý: Đoạn trích không khắc hoạ khung cảnh mưa bom bão đạn mà tô đậm tình người trong chiến tranh, từ đó ngợi ca vẻ đẹp nhân ái của con người. Đó chính là chủ đề nổi bật của đoạn truyện:
+ Chủ đề được tái hiện qua diễn biến cốt truyện (“tôi” bị sốt rét, ngất đi, được cô gái đưa về nhà chăm sóc; “tôi” tỉnh lại, cô gái hỏi han ân cần, đưa quần áo cho mặc nấu cháo cho ăn).
+ Chủ đề được khắc hoạ qua hình tượng nhân vật cô gái (hình tượng cô gái được khắc hoạ qua lời nói, cử chỉ, hành động ân cần, chu đáo với “tôi”; qua lăng kính của “tôi”, cô gái hiện lên không chỉ xinh đẹp, dịu dàng, nữ tính mà còn rất ấm áp, giàu tình yêu thương).
+ Chủ đề được thể hiện qua cảm xúc, suy nghĩ của hình tượng nhân vật “tôi” – người kể chuyện và cũng là nhân vật trong truyện – về cô gái đã cứu giúp anh khi anh ngất đi vì sốt rét (trong cái nhìn của “tôi”, cô gái hiện lên tuyệt trần, xinh đẹp và hiền dịu. Xinh đẹp và hiền dịu).
=> Với chủ đề ngợi ca tình người trong chiến tranh, ngợi ca vẻ đẹp nhân ái của con người, đoạn trích một góc nhìn khác (Bảo Ninh không ca ngợi chiến công của những người lính) về chiến tranh đậm chất nhân văn.
Đoạn văn 200 chữ phân tích chủ đề của đoạn trích Khắc dấu mạn thuyền (Mẫu 1)
Đoạn trích Khắc dấu mạn thuyền của Bảo Ninh gợi mở một chủ đề nhân văn sâu sắc: vẻ đẹp tình người và sự hy sinh thầm lặng của những con người bình dị trong chiến tranh. Qua dòng hồi ức của nhân vật “tôi” – một người lính trẻ từng chiến đấu ở Quảng Trị, tác giả tái hiện Hà Nội thời chiến vừa khắc khổ, vắng lặng, vừa ấm áp bởi tình người nhen lên từ những điều nhỏ bé. Hành động “rảo vào phố để rải non chục lá thư” cho gia đình đồng đội đã trở thành biểu tượng của trách nhiệm, tình đồng chí và sự tận tụy của người lính. Không màng đến cái rét cắt da, cơn sốt đang hành hạ hay những bước chân lạc lõng giữa thành phố xa lạ, anh vẫn mong thư kịp về để đồng đội yên lòng. Chính sự âm thầm chịu đựng ấy làm sáng lên phẩm chất cao đẹp của những con người vô danh, những người không tên nhưng mang trong mình tấm lòng lớn. Bảo Ninh không tô vẽ chiến tranh bằng chiến công mà bằng những hi sinh lặng lẽ. Tình huống người lính ngất đi giữa mưa lạnh, hay sự lãnh đạm của những người qua đường, càng làm nổi bật ý nghĩa của lòng nhân ái và sự trân trọng dành cho những người cầm súng. Chủ đề của đoạn trích vì thế hướng người đọc về giá trị của tình người: dù chiến tranh đầy mất mát, chính tình yêu thương, lòng vị tha và sự tận tâm vì nhau đã giúp con người vượt qua khốc liệt. Khắc dấu mạn thuyền vì thế không chỉ kể về một kỉ niệm của người lính, mà còn khẳng định vẻ đẹp nhân bản bất diệt, ánh sáng ấm áp níu giữ con người trong những tháng ngày tối tăm nhất của lịch sử
Đoạn văn 200 chữ phân tích chủ đề của đoạn trích Khắc dấu mạn thuyền (Mẫu 2)
Đoạn trích Khắc dấu mạn thuyền của Bảo Ninh gợi mở một chủ đề sâu sắc về ký ức chiến tranh và những mất mát lặng thầm in dấu lên số phận con người. Không trực tiếp miêu tả bom đạn, tác giả chọn cách lần theo dấu ấn của thời gian qua hành động khắc dấu lên mạn thuyền. Dấu khắc ấy không chỉ là kỷ niệm của đôi trẻ giữa dòng sông năm nào, mà còn là chứng tích của những tháng năm tuổi trẻ đã bị chiến tranh bào mòn. Trong dòng hồi tưởng của người lính, tình yêu hiện lên mong manh mà đẹp đẽ, trở thành điểm tựa tinh thần giữa những ngày sống – chết vô chừng. Nhưng chiến tranh không chỉ lấy đi tuổi trẻ, nó còn xóa nhòa những hẹn ước, khiến con người dù cố ghi dấu vẫn không giữ nổi sự trọn vẹn của đời mình. Vì thế, chủ đề của đoạn trích là nỗi ám ảnh về sự tàn khốc của chiến tranh đè nặng lên mỗi cá nhân, đồng thời là tiếng nói xót xa cho những khát vọng nhỏ bé bị dở dang. Thông qua những trang văn giàu chất tự sự, Bảo Ninh gửi gắm suy tư về giá trị của ký ức: ký ức giúp con người níu lại phần nhân tính giữa bão tố, nhưng cũng chính ký ức ấy khiến họ đau đớn khi đối diện với thực tại. Đoạn trích vì vậy trở thành một lời nhắc nhớ thấm thía về cái giá của chiến tranh và vẻ đẹp mong manh của những rung động người lính thời trận mạc.
Đoạn văn 200 chữ phân tích chủ đề của đoạn trích Khắc dấu mạn thuyền (Mẫu 3)
Đoạn trích Khắc dấu mạn thuyền của Bảo Ninh không tập trung vào những khung cảnh bom rơi đạn nổ khốc liệt, mà lại chọn khắc họa một góc nhìn khác: tình người ấm áp trong chiến tranh. Khi nhân vật “tôi” ngất đi vì cơn sốt rét, anh đã được một cô gái xa lạ đưa về nhà chăm sóc. Từng chi tiết nhỏ như bàn tay áp nhẹ vào má, lời hỏi han ân cần, bát cháo nóng đưa tận tay, hay bộ quần áo được chuẩn bị sẵn… đều là những biểu hiện cụ thể của sự dịu dàng, chu đáo và nhân hậu. Qua lăng kính của nhân vật “tôi”, cô gái hiện lên như một ảo giác tuyệt trần, vừa xinh đẹp, vừa hiền dịu, nhưng quan trọng hơn cả là chan chứa tình yêu thương, giàu lòng nhân ái. Ở đó, ta thấy chiến tranh không chỉ có mất mát, đau thương mà còn thắp lên ngọn lửa ấm áp của tình người. Chủ đề nổi bật của đoạn trích chính là ca ngợi vẻ đẹp nhân văn, lòng nhân ái của con người trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt. Qua đó, Bảo Ninh gửi gắm một thông điệp sâu sắc: ngay cả trong những năm tháng tăm tối, con người vẫn tìm thấy ánh sáng nhân tình, để níu giữ niềm tin và sự sống.
