Đề bài: Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích triết lí nhân sinh được thể hiện qua đoạn trích truyện ngắn Giăng sáng của Nam Cao
GIĂNG SÁNG (trích)
(Nam Cao)
… Điền thương con lắm. Vút cái, Điền thấy Điền không thể nào đi được. Điền không thể sung sướng khi con Điền còn khổ. Chao ôi! Trăng đẹp lắm! Trăng dịu dàng và trong trẻo và bình tĩnh. Nhưng trong trong những căn lều nát mà trăng làm cho cái bề ngoài trông cũng đẹp, biết bao người quằn quại, nức nở, nhăn nhó với những đau thương của kiếp mình! Biết bao tiếng nghiến răng và chửi rủa! Biết bao cực khổ và lầm than?… Không, không, Điền không thể nào mơ mộng được. Cái sự thật tàn nhẫn luôn luôn bày ra đấy. Sự thực giết chết những ước mơ lãng mạn gieo trong đầu óc Điền cái thứ văn chương của bọn nhàn rỗi quá. Điền muốn tránh sự thực, nhưng trốn tránh làm sao được? Vợ Điền khổ, con Điền khổ, cha mẹ Điền khổ. Chính Điền cũng khổ. Bao nhiêu người nữa, cùng một cảnh, khổ như Điền! Cái khổ làm héo một phần lớn những tính tình tươi đẹp của người ta. Tiếng đau khổ vang dội lên mạnh mẽ. Chao ôi! Chao ôi! Nghệ thuật không cần là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật có thể chỉ là tiếng đau khổ kia, thoát ra từ những kiếp lầm than, vang dội lên mạnh mẽ trong lòng Điền. Điền chẳng cần đi đâu cả. Điền chẳng cần trốn tránh, Điền cứ đứng trong lao khổ, mở hồn ra đón lấy tất cả những vang động của đời…
Sáng hôm sau, Điền ngồi viết. Giữa tiếng con khóc, tiếng vợ gắt gỏng, tiếng léo xéo đòi nợ ngoài đầu xóm. Và cả tiếng chửi bới của một người láng giềng ban đêm mất gà.
(Trích “Giăng sáng”, Nam Cao, NXB Văn học, 2000)
Dàn ý Đoạn văn 200 chữ phân tích triết lí nhân sinh được thể hiện qua đoạn trích truyện ngắn Giăng sáng của Nam Cao
1. Mở đoạn (giới thiệu vấn đề)
– Giới thiệu khái quát bài thơ “Khát vọng” của Đặng Hồng Thiệp.
– Nêu vấn đề nghị luận: triết lí nhân sinh mà tác giả gửi gắm – con người ai cũng có tiềm năng và khát vọng lớn lao, nhưng đôi khi lại bị hoàn cảnh giới hạn; vì thế cần dám vượt lên để sống đúng với khả năng của mình.
2. Thân đoạn (phân tích và đánh giá)
– Triết lí nhân sinh của bài thơ: Thông qua câu chuyện về chú đại bàng con sống cùng với đàn gà, tác giả muốn nói rằng: con người vốn mang trong mình tiềm năng và khát vọng lớn lao, nhưng đôi khi chỉ vì hoàn cảnh mà trở nên tầm thường, bé nhỏ; do vậy, hãy dũng cảm vượt lên hoàn cảnh, phá bỏ giới hạn của bản thân để sống một cuộc đời xứng đáng với tiềm năng và khát vọng của mình.
– Phân tích, đánh giá:
+ Quả thật, trong mỗi chúng ta đều có những tiềm năng to lớn, những khát vọng lớn lao. Ai cũng muốn vươn lên trên hoàn cảnh, cuộc sống hiện tại để trở nên tốt đẹp hơn, thành công hơn, hạnh phúc hơn.
+ Tuy nhiên, vì thích sự an toàn, vì sợ sự mới mẻ, chúng ta không dám đột phá, không dám từ bỏ cuộc sống cũ. Chính lối sống này làm cho tiềm năng và khát vọng của chúng ta dần bị thui chột, chôn vùi, như chú đại bàng kia, do nở ra và sống với đàn gà nên chú cũng “hồn nhiên bới đất”.
+ Chúng ta hãy mạnh dạn thoát khỏi vòng an toàn, mạnh dạn đột phá, “hãy cứ khát khao, hãy cứ dại khở” (Steven Jops), khi đó, chúng ta sẽ đánh thức được con người phi thường ở bên trong mình, gặt hái được những thành công to lớn.
+ Đây là một bài học nhân sinh sâu sắc, có ý nghĩa thiết thực đối với mỗi con người chúng ta.
3. Kết đoạn (khẳng định lại vấn đề)
– Khẳng định giá trị sâu sắc của triết lí nhân sinh trong bài thơ: tin vào tiềm năng của bản thân và dám vượt lên hoàn cảnh.
– Mỗi người cần tự hỏi mình: “Tại sao không thử một lần vỗ cánh?”, để sống xứng đáng hơn với những gì mình có thể trở thành.
Đoạn văn 200 chữ phân tích triết lí nhân sinh được thể hiện qua đoạn trích truyện ngắn Giăng sáng của Nam Cao (Mẫu 1)
Đoạn trích Giăng sáng của Nam Cao chứa đựng một triết lí nhân sinh thấm thía: con người chỉ thật sự trưởng thành khi dám nhìn thẳng vào hiện thực đầy đớn đau và dùng chính nỗi đau ấy để kiến tạo giá trị sống. Trong chuỗi cảm xúc của Điền, nhà văn Nam Cao đã đặt nhân vật vào giữa những âm thanh và hình ảnh đời thường đến xót xa: tiếng trẻ khóc vì đói, tiếng vợ cáu gắt, gian nhà tối tăm, mùi ẩm mốc của bệnh tật và nghèo túng. Chính hiện thực khắc nghiệt ấy khiến Điền nhận ra sự vô nghĩa của những mộng tưởng đẹp đẽ nhưng rời xa cuộc sống. Ánh trăng – biểu tượng cho sự lãng mạn hóa nghệ thuật không còn đem lại sự an ủi mà trở thành thứ ánh sáng “lừa dối”, che phủ nỗi khổ của con người bằng vẻ đẹp hư ảo. Nam Cao, qua đó, lên tiếng phủ định thứ nghệ thuật thoát ly, thứ sáng tạo chỉ tô vẽ mà không thấu hiểu những kiếp lầm than. Điểm sáng của triết lí ấy nằm ở hành động Điền quyết định cầm bút viết giữa cảnh đời tăm tối. Viết không phải để trốn chạy mà để đối diện, để ghi lại sự thật, để góp phần xoa dịu nỗi đau người khác. Nam Cao muốn khẳng định rằng giá trị của con người và người nghệ sĩ chỉ trở nên có ý nghĩa khi họ dấn thân vào đời sống, cảm nhận nỗi khổ của đồng loại và nói lên sự thật bằng tất cả chân thành. Triết lí nhân sinh trong Giăng sáng vì thế vừa mang tính thức tỉnh vừa chứa chan tinh thần nhân đạo: hãy sống thật, đau thật và viết thật bởi chỉ từ những trải nghiệm ấy mới nảy nở nghệ thuật chân chính.
Đoạn văn 200 chữ phân tích triết lí nhân sinh được thể hiện qua đoạn trích truyện ngắn Giăng sáng của Nam Cao (Mẫu 2)
Đoạn trích Giăng sáng của nhà văn Nam Cao đã gửi gắm một triết lí nhân sinh giàu tính thức tỉnh: con người chỉ thực sự trưởng thành khi dám nhìn thẳng vào nỗi đau của đời sống và biến nó thành động lực để tồn tại và sáng tạo. Qua diễn biến tâm trạng của Điền, Nam Cao dựng lên bức tranh hiện thực nghèo đói khắc nghiệt như những tiếng va đập liên hồi vào tâm hồn: tiếng trẻ khóc vì đói, tiếng vợ cáu gắt vì mệt mỏi, căn nhà ẩm thấp như bóp nghẹt hơi thở. Những âm thanh ấy xé toạc mọi ảo tưởng mộng mơ mà Điền từng vin vào để trốn tránh thực tại. “Ánh trăng” – biểu tượng của cái đẹp hão huyền, của sự lảng tránh không còn đủ sức che phủ sự thật tăm tối. Nam Cao muốn khẳng định rằng chỉ những ai đứng giữa cuộc đời lam lũ, cảm bằng trái tim mọi thống khổ của người lao động, mới có thể tạo nên những giá trị đích thực. Khoảnh khắc Điền cầm bút giữa đêm tối, khi xung quanh là tiếng đời rên xiết, không chỉ là sự bừng tỉnh của một người nghệ sĩ mà còn là lựa chọn sống của một con người: lựa chọn dấn thân thay vì chối bỏ. Triết lí nhân sinh mà Nam Cao gửi gắm vì thế thật sâu sắc: hạnh phúc và sáng tạo không nảy sinh từ giấc mộng trăng hoa, mà từ việc con người biết đối diện, cảm thông và hành động trước nỗi khổ của đồng loại. Đây chính là cốt lõi nhân đạo và cũng là tuyên ngôn nghệ thuật của Nam Cao.
