Đề bài: Viết đoạn văn phân tích nội dung đặc sắc bài thơ “Chiều Hương Giang” của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm.
CHIỀU HƯƠNG GIANG
Sau chiều nay, còn buổi chiều khác nữa,
Có thể mây cao, có thể nắng vàng,
Cơn gió thổi những buổi chiều chưa tới
Tóc bao người bay rợi cả không gian…
Nhưng chiều nay, con bò gặm cỏ,
Bên dòng sông, như chưa biết chiều tan.
Tôi với nó lặng im, bè bạn
Mắt nó nhìn dìu dịu nước Hương Giang.
Những buổi chiều, những buổi chiều quê hương,
Tôi đã sống và tôi chưa được sống
Nhưng chiều nay, vô tình trong nắng muộn,
Mắt tôi nhìn trong suốt nước Hương Giang…(1981)
Nguồn: Thơ Nguyễn Khoa Điềm, tuyển tập 40 năm do tác giả chọn, NXB Văn học, 2012
* Nguyễn Khoa Điềm sinh ngày 15 tháng 4 năm 1943, tại thôn Ưu Điềm, xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế;
+ Thơ của Nguyễn Khoa Điềm lấy chất liệu từ văn học Việt Nam và cảm hứng từ quê hương, con người, và tình thần chiến đấu của người chiến sĩ Việt Nam yêu nước… Thơ ông hấp dẫn bởi sự kết hợp giữa cảm xúc nồng nàn và suy tư sâu lắng của người trí thức về đất nước và con người Việt Nam. Trong kháng chiến chống Mỹ, thơ của Nguyễn Khoa Điềm thể hiện rõ được con người Việt Nam và bản chất anh hùng bất khuất của chiến sĩ Việt Nam→ Thơ ông giàu chất suy tư, xúc cảm dồn nén, mang màu sắc chính luận.
– Bài thơ “Chiều Hương Giang” được sáng tác vào năm 1981- là một trong những bài thơ hay, đặc sắc nhất của ông.
Dàn ý Đoạn văn 200 chữ phân tích nội dung đặc sắc bài thơ Chiều Hương Giang của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm
1. Mở đoạn
Nhắc đến xứ Huế mộng mơ, người ta không thể không nhắc đến dòng sông Hương trữ tình. Không chỉ làm nao lòng du khách mỗi khi dừng chân tại cố đô Huế, sông Hương còn khiến bao thế hệ nhà văn, nhà thơ say đắm. Từng có nhà văn phân tích rằng, sông Hương là một dòng sông không bao giờ lặp lại, qua đó mỗi thi nhân đều tìm được cho mình những cảm hứng riêng biệt về dòng sông này. Đến với bài thơ “Chiều Hương Giang” của Nguyễn Khoa Điềm ta sẽ cảm nhận được bức tranh chiều trên dòng Hương Giang thật thanh bình và êm ả biết bao!
2. Thân đoạn
Bài thơ đã mô tả tuyệt đẹp về một khoảnh khắc thanh bình bên bờ Hương giang giữa những khoảnh khắc ác liệt của chiến tranh. Ở khổ 1, mỗi câu đều mang trong nó một cách nhìn lưỡng diện, ước lệ về không gian:
Sau chiều nay, còn buổi chiều khác nữa,
Có thể mây cao, có thể nắng vàng,
Cơn gió thổi những buổi chiều chưa tới
Tóc bao người bay rợi cả không gian…
Khổ thơ đầu cho ta cảm nhận được bức tranh yên bình trên dòng Sông Hương buổi chiều tà qua con mắt cảm nhận của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm. Ở khổ thơ này cho ta thấy tâm trạng thơ rất bâng khuâng, xao động. Sự bâng khuâng dường như bởi nó cần cụ thể hơn một định tính. Do vậy, khi hình ảnh con bò gặm cỏ ở khổ thơ hai xuất hiện thì một hình tượng nghệ thuật đã được tạo nên, và qua đây, cái chốt cho tâm trạng, cảm xúc và tư tưởng thơ đã định trở lại.
Nhưng chiều nay con bò gặm cỏ
Bên dòng sông như chưa biết chiều tan
Tôi với nó lặng im bè bạn
Mắt nó nhìn dìu dịu nước Hương Giang…
Khung cảnh bên dòng Hương Giang thật yên bình, êm ả. Hình ảnh đàn bò thung thăng gặm cỏ trong buổi chiều tà thật yên bình đến mức nó không còn biết đến thời gian. Chỉ có những ngày tháng yên bình sau chiến tranh mới giúp ta thấy được khung cảnh đó.Cách dùng từ của nhà thơ trong câu thơ thứ hai thật độc đáo “Chiều tan” chứ không phải “chiều tàn”, một cách đặt chữ đắc địa. Nó tạo cho cảnh vật một cảm nhận về tính đồng lẫn, không nghiêng về tính đơn lẻ, tàn rụng của nắng cuối. Từ cách nhìn cảnh vật ấy, mới cho phép tạo ra hình ảnh tiếp theo này: “Mắt nó nhìn dìu dịu nước Hương Giang…” thật yêu thương, trìu mến. Và rồi lại từ con mắt “dìu dịu” của con bò gặm cỏ kia, cho xuất hiện thêm bóng ảnh một con mắt khác.
Mọi cảnh vật của Huế đều được Nguyễn Khoa Điềm đưa vào thơ một cách nâng niu, trân trọng:
Những buổi chiều, những buổi chiều quê hương,
Tôi đã sống và tôi chưa được sống
Nhưng chiều nay vô tình trong nắng muộn
Mắt tôi nhìn trong suốt nước Hương Giang…
“Những buổi chiều” được nhấn mạnh và lặp lại hai lần trong câu thơ “Những buổi chiều, những buổi chiều quê hương” cho ta thấy đây là những buổi chiều mà trước đây tác giả chưa từng được sống, được cảm nhận như bây giờ. Chỉ có những khoảnh khắc khi đất nước thanh bình mới giúp tác giả cảm nhận được điều đó. Một cộng cảm, tương giao, nhân quả giữa người và vật. Và sự cộng cảm, tương giao đó phát triển đến mức, gần như hai bên đã có chung một cái nhìn: “Mắt nó nhìn dìu dịu/ Mắt tôi nhìn trong suốt nước Hương Giang”.
Có câu, vật mượn tâm mà thông, tâm mượn vật mà hiện. Với hình ảnh nước Hương Giang qua hai con mắt người và vật đã tạo ra hiệu quả nghệ thuật đồng nhất, cộng cảm, tinh tế.Nguyễn Khoa Điềm đã tìm thấy được sự thanh thản trong tâm hồn mình khi đứng bên dòng Hương Giang. Sự thanh thản ấy nhà thơ có được sau khi đã trải qua không ít những thăng trầm. Thật không dễ để giữ được sự trong suốt của tâm hồn mình. Nhưng Nguyễn Khoa Điềm đã giữ được.
3. Kết đoạn
Nguyễn Khoa Điềm là thi sĩ nổi danh với bút họa cảnh sắc, địa danh qua trường ca Mặt đường khát vọng và hàng loạt những bài thơ khác từ thời dòng Hương Giang còn chìm trong khói lửa chiến tranh. Với bài thơ Chiều Hương Giang, thêm một lần dìu dịu-trong suốt họa lên cảnh sắc thanh bình, tươi đẹp có giá trị thẩm mỹ và tính nhân bản sâu sắc.
Đoạn văn 200 chữ phân tích nội dung đặc sắc bài thơ Chiều Hương Giang của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm (Mẫu 1)
Bài thơ Chiều Hương Giang của Nguyễn Khoa Điềm đã khắc họa một bức tranh chiều bên dòng Hương đầy lắng đọng, gợi ra không chỉ vẻ đẹp của cảnh sắc thiên nhiên mà còn cả những rung động sâu xa trong tâm hồn thi sĩ. Mở đầu, nhà thơ gợi ra cái vô hạn của thời gian bằng những câu thơ “Sau chiều nay, còn buổi chiều khác nữa/ Có thể mây cao, có thể nắng vàng…”. Lời thơ vừa như một niềm hy vọng, vừa như một nỗi bâng khuâng trước dòng chảy bất tận của đời người và tạo vật. Đến khổ thơ thứ hai, hình ảnh “con bò gặm cỏ bên dòng sông” hiện lên giản dị mà gợi nhiều suy tư. Nó vô tư sống giữa buổi chiều đang dần tàn, như một điểm tựa bình yên, để từ đó thi sĩ tìm thấy sự đồng điệu, gắn kết: “Tôi với nó lặng im, bè bạn”. Chính trong khoảnh khắc tưởng như rất bình dị ấy, nhà thơ nhận ra một triết lý sống: đôi khi chỉ có những điều nhỏ bé, hiền lành mới có thể giúp ta lắng lại và soi chiếu chính mình. Khổ thơ cuối đưa cảm xúc dâng lên cao với nhịp điệp khúc: “Những buổi chiều, những buổi chiều quê hương”. Đó là những buổi chiều đã sống và cả những buổi chiều còn bỏ lỡ, tất cả giờ đây cùng hiện về trong đôi mắt trong suốt của thi sĩ khi nhìn xuống dòng Hương. Dòng sông trở thành tấm gương soi chiếu tâm hồn, để người đọc cảm nhận rõ sự cộng hưởng giữa cảnh vật và lòng người, giữa hiện tại và ký ức. Có thể nói, Chiều Hương Giang không chỉ tái hiện một khoảnh khắc yên bình nơi xứ Huế mộng mơ, mà còn là lời thủ thỉ thấm đẫm nhân tình về thời gian, về sự thanh thản trong tâm hồn sau những biến động của đời người.
Đoạn văn 200 chữ phân tích nội dung đặc sắc bài thơ Chiều Hương Giang của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm (Mẫu 2)
Trong bài thơ Chiều Hương Giang, Nguyễn Khoa Điềm đã mang đến cho người đọc một bức tranh thơ thấm đẫm chất trữ tình và suy tư. Mở đầu bài thơ là cảm giác mong manh về thời gian: “Sau chiều nay, còn buổi chiều khác nữa/ Có thể mây cao, có thể nắng vàng…”. Lời thơ gợi nên sự vận động bất tận của đời sống, khiến lòng người chợt bâng khuâng trước những điều chưa tới. Ở khổ thơ thứ hai, hình ảnh “con bò gặm cỏ bên dòng sông” xuất hiện đầy bình dị, như điểm neo cho tâm hồn thi sĩ. Con vật hiền lành ấy không bận tâm đến sự tàn phai của buổi chiều, để rồi trong sự lặng im, nhà thơ tìm thấy một người “bè bạn” thân tình. Hình ảnh ấy mở ra một sự cộng hưởng giữa người và vật, cho ta thấy rằng đôi khi chính những điều mộc mạc nhất lại chở che cho tâm hồn con người. Đến khổ cuối, nỗi niềm dâng trào trong nhịp điệp khúc “Những buổi chiều, những buổi chiều quê hương”. Đó vừa là những buổi chiều đã trải qua, vừa là những khoảnh khắc còn dang dở, tất cả hội tụ trong cái nhìn “trong suốt” của nhà thơ trước dòng Hương lặng lẽ. Qua đó, bài thơ không chỉ khắc họa vẻ đẹp thanh bình của một buổi chiều xứ Huế mà còn gửi gắm sự chiêm nghiệm sâu sắc về thời gian, về ký ức và về niềm thanh thản hiếm hoi mà con người khao khát có được.
Đoạn văn 200 chữ phân tích nội dung đặc sắc bài thơ Chiều Hương Giang của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm (Mẫu 3)
Bài thơ “Chiều Hương Giang” của Nguyễn Khoa Điềm là một bức tranh trữ tình đầy cảm xúc về một buổi chiều bên dòng sông Hương thơ mộng. Trong ba khổ thơ đầu, tác giả đã thể hiện những rung cảm sâu lắng về thời gian, không gian và sự giao hòa giữa con người với thiên nhiên. Ngay từ khổ thơ đầu, tác giả gợi mở một chiều Hương Giang không chỉ là khoảnh khắc hiện tại mà còn gắn với cả những buổi chiều “chưa tới”: “Sau chiều nay, còn buổi chiều khác nữa/ Có thể mây cao, có thể nắng vàng”. Câu thơ vừa nhẹ nhàng vừa gợi suy tư, như nhắc người đọc về sự tiếp nối vô tận của thời gian. Hình ảnh “cơn gió thổi những buổi chiều chưa tới” không chỉ mang tính tả thực mà còn giàu chất thơ, khiến người đọc hình dung được một không gian mênh mang, gió thổi và tóc bay, biểu tượng cho sự sống, cho cái đẹp bình dị mà sâu xa. Sang khổ thơ thứ hai, bức tranh chiều trở nên gần gũi và đời thường hơn qua hình ảnh con bò bên bờ sông: “Nhưng chiều nay, con bò gặm cỏ/ Bên dòng sông, như chưa biết chiều tan”. Cảnh vật mang vẻ tĩnh lặng, bình yên. Hình ảnh con bò trở thành người bạn, là cái cớ để nhà thơ thổ lộ cảm xúc. “Tôi nói với nó lặng im, bè bạn” là một câu thơ rất đặc biệt – nó cho thấy mối liên kết thân tình giữa con người và thiên nhiên. Ánh mắt con bò được miêu tả “dìu dịu nước Hương Giang” càng tô đậm vẻ êm đềm, trầm lắng của buổi chiều xứ Huế. Đến khổ thơ thứ ba, cảm xúc nhà thơ được đẩy lên cao hơn, mang màu sắc triết lí: “Những buổi chiều, những buổi chiều/ Tôi đã sống và tôi chưa được sống”. Những câu thơ này thể hiện sự chiêm nghiệm về thời gian, về những điều đã trải qua và những điều vẫn còn đang chờ đợi trong cuộc sống. Nhà thơ lặng lẽ cảm nhận thời gian trôi trong ánh nhìn “trong suốt nước Hương Giang”, một hình ảnh rất đẹp, vừa là thực cảnh, vừa là tấm gương phản chiếu cảm xúc nội tâm. Ba khổ thơ đã mở ra một không gian trữ tình thấm đẫm suy tưởng và cảm xúc. Với giọng thơ nhẹ nhàng, hình ảnh gần gũi, Nguyễn Khoa Điềm đã ghi lại một khoảnh khắc chiều Huế giản dị mà sâu lắng, nơi thiên nhiên, con người và thời gian giao hòa trong một dòng chảy nhẹ nhàng, bấ
