Đề bài: Em hãy viết đoạn văn phân tích chủ đề của truyện Bồng chanh đỏ của tác giả Đỗ Chu
Ở Bình Ðịnh, bồng chanh có nghĩa là hay xía vô chuyện người khác, xía cách hiền lành, vô tư. “Làng tôi” trong bài ký sau đây là một làng ngoài Bắc. Cái con chim bồng chanh “mình đỏ như lửa lúc nào cũng lim dim đôi mắt đậu trên một cọng sen khô” trong đầm sen cạnh làng, con chim ấy qua lời Ðỗ Chu chẳng hề bồng chanh Bình Ðịnh một chút nào. Tên nó thế, không biết có phải vì quanh nơi nó đậu từ bồng chanh mang một nghĩa khác? Dù sao, đó là một con chim thật ngộ. Ước gì có dịp ghé “làng tôi” thăm nó.
(Thu Tứ)
Đỗ Chu, “Bồng chanh đỏ”
“… Vợ chồng đôi bồng chanh đỏ năm nay đã về làm tổ ở chỗ gốc vối chưa, anh tin là thể nào nó cũng quay lại đầm nước làng mình. Nó bỏ làm sao được cái đầm sen đẹp như vậy, phải không em (…) Trong cánh rừng bọn anh đóng quân có rất nhiều giống chim lạ, nhưng bồng chanh đỏ thì anh chưa hề gặp (…)”.
(…) Tôi có cảm tưởng chỉ ở đầm nước làng tôi mới có bồng chanh đỏ (…)
Con chim ấy thường đậu trên một cọng sen khô ven đầm. Trông nó thật rực rỡ. Cái mỏ nhọn hoắt và oai vệ, dài như một cái quản bút. Lông ức hung hung vàng, còn thì toàn thân đỏ hồng như một đốm lửa. Chao ôi, đã bao nhiêu lần anh em tôi đứng trên bờ đầm ngắm nhìn không mỏi mắt bộ cánh rất đẹp của nó. Ðừng bao giờ bạn tưởng nó đang ngủ gật nhé, cứ lim dim mắt và đậu lì một chỗ như thế đấy, nhưng chỉ cần một hòn sỏi nhỏ rơi xuống nước là lập tức cái đầu tinh khôn của nó nghểnh cao lên ngay. Lúc đó, bạn sẽ thấy nó láu lỉnh một cách lạ lùng. Chính tôi đã phải thất vọng vì không sao lại gần nó được (…) Hãy thử bước thêm lên một bước. Một bước nữa. Thế là rõ rồi, nó vờ ngủ đấy thôi. Nó chẳng bỏ qua một hành động nhỏ nào của ta hết. Cái đầu ranh mãnh của nó lại đang nghiêng nghiêng ngó ngó kia rồi. Chỉ cần ta tiến lên một bước nữa hoặc vung tay một cái là nó sẽ bay vụt đi ngay.
Tôi không còn nhớ chính xác vào khoảng thời gian nào mình đã gặp bồng chanh lần đầu tiên trong đời (…) Dạo ấy tôi còn là một thằng bé con, thường theo anh ra ngoài đầm nước sau làng để anh dạy bơi (…) chính anh đã chỉ cho tôi nhìn thấy nó.
– Một con chim màu đỏ, mày không nhìn thấy sao. Hãy nhìn thật kỹ, nó rất dễ lẫn với hoa sen.
Rồi biết tôi có nhìn lâu hơn nữa cũng khó mà thấy được, anh Hiền nhặt một hòn đất ném mạnh. Giữa bãi sen xanh rì, một con chim nhỏ, không, một bông hoa đỏ rực, một đốm lửa, bỗng bay bổng lên cao. Nó không bay xa, chỉ một thoáng đã quay lại, đậu xuống chỗ cũ. Từ phút đó tôi biết là mình sẽ không bao giờ quên được con chim kỳ lạ này.
(…) bồng chanh chỉ là một con chim nhỏ bé, rất dễ lẫn với những bông hoa. Nhưng bọn trẻ chúng tôi chẳng đứa nào quên được sự có mặt của nó ở đây và dù nó luôn luôn khiêm tốn, ngủ gà ngủ vịt trong một góc đầm, chúng tôi vẫn nhìn thấy như thường.
Có một lần, dăm đứa vốn hay đi lang thang nhất làng đã ngồi trên bờ đầm tranh cãi với nhau mãi về nó.
– Tao cam đoan đây là một chú chả.
– Bồng chanh bồng quít gì cho nhiêu khê, cứ gọi nó là bói cá, mắt tao đã nhìn thấy nó lao xuống chộp mồi như một chú bói cá. Nó cứ đứng im như treo trên không trung rất lâu rồi vút một cái, cắm thẳng xuống nước.
– Bói cá hay chả thì lông phải xanh chứ sao lại đỏ?
Chẳng hiểu chúng nó còn phải gân cổ lên với nhau như vậy đến bao giờ nếu lúc đó anh tôi không kịp thời xuất hiện để đứng ra phân giải:
– Bồng chanh, bói cá đều thuộc họ chả. Nó làm tổ trong lòng đất. Chỗ gốc vối đằng kia nhất định phải có tổ của nó. Hai vợ chồng bồng chanh thay nhau một con đi kiếm ăn, một con ở nhà. Chúng đẻ trứng vào mùa xuân, sang mùa hạ thì chim non đã lớn và bắt đầu đi kiếm ăn một mình. Chúng sống thành từng đôi một, rất đầm ấm và chuyên cần. Các cậu nhìn, kia là con vợ đang chờ chồng mang mồi về mớm cho con.
Thật là tài tình, vừa hay khi chúng tôi quay ra nhìn theo tay anh Hiền chỉ thì một chú bồng chanh thứ hai, cũng đỏ rực như một ngọn lửa, từ đâu đã bay về. Nó đậu trên cành vối, cái mỏ ngậm mồi quay ngang quay ngửa như đang tỏ ra e ngại trước sự có mặt của chúng tôi. Không một tiếng kêu, bồng chanh vợ vội bay từ dưới đầm lên đậu bên cạnh chồng. Chúng rù rì trao đổi với nhau vài lời gì đó, chắc là con vợ bảo:
– Nhà nó chớ có ngại, bọn kia từ làng ra tắm và tán gẫu đấy thôi.
Nghe lời vợ, anh chàng liền cất cánh bay bổng lên, làm một động tác giả để đánh lừa chúng tôi, xong sà sát mặt nước rồi mất hút sau đám lá sen. Chúng tôi đều biết thừa là nó đã chui tọt vào tổ rồi.
(…)
Bạn nhớ nhé, làng tôi nằm bên một đầm sen rộng, mùa hạ hoa nở bát ngát, làng có cổng làng, còn trong đầm thì có một con bồng chanh mình đỏ như lửa lúc nào cũng lim dim đôi mắt đậu trên một cọng sen khô (…)
Tháng 5 năm 1972
(Trích từ bài Bồng Chanh Ðỏ trong tập truyện ngắn Chuyện Mùa Hạ của Ðỗ Chu, nxb. Văn Học, 2010)
Dàn ý đoạn văn 200 chữ phân tích chủ đề truyện ngắn Bồng chanh đỏ của tác giả Đỗ Chu
a/ Mở đoạn:
– Nhà văn Đỗ Chu, tên thật là Chu Bá Bình, sinh ra tại Bắc Giang. Các tác phẩm của ông giàu chất thơ. Tôi rất ấn tượng với đoạn trích “Bồng chanh đỏ” trong câu chuyện cùng tên.
– Toát lên rõ nét trong đoạn trích chính là giá trị của tình yêu thương, sự tôn trọng lôi
sông tự do của các loài vật trong tự nhiên. Từ đó, đoạn trích đã trao truyền đến người
đọc thông điệp, bài học có giá trị.
b/ Thân đoạn:
– Đoạn trích đã thể hiện tình yêu thương và sự tôn trọng quyền sống tự do đối với loài vật trong thế giới tự nhiên.
Chứng minh qua các yếu tố như sự kiện (phát hiện loài chim bồng chanh, đi bắt chim, mong muốn cuộc sống an bình cho loài chim quý này,…), mối quan hệ giữa các nhân vật với hoàn cảnh, điều kiện sống . mối quan hệ giữa Hiền và Hoài với cuộc sống làng quê ( phát hiện loài chim quý, sau khi bắt được lại thả ra và tiếp đó là nhận thức của nhân vật Hoài về tình yêu thương, quý trọng các loài vật trong tự nhiên).
Từ điểm nhìn của nhân vật Hoài trong câu chuyện của bản thân, cách kể chuyện mộc mạc, giản đị kế với ngôi kể thứ nhất có tính chất chủ quan, chân thực,..).
– Đặc sắc về mặt nghệ thuật.
Cốt truyện. tình huống truyện: đơn giản, dễ hiểu; tình huống bất ngờ tạo được sự “hứng thú cho người đọc.
Miêu tả nội tâm nhân vật:
+ Cả hai nhân vật Hiền và Hoài đều có niềm yêu thích đặc biệt với loài chim bồng chanh đỏ. Họ đều mong muốn được sở hữu loài chim đặc biệt này.
+ Mỗi nhân vật đều bộc lộ cá tính riêng được thể hiện trong cảm xúc, suy nghĩ và hành động.
Chi tiết đặc sắc:
HS có thể lựa chọn một vài chỉ tiết ấn tượng đối với mình. Ở đây, HS nên chọn các chỉ tiết nổi bật, có tác dụng làm rố nhân vật, chủ đề của câu chuyện. Ví dụ như các chí tiết mặc dù rất yêu thích, ấy vậy mà sau khi bắt được chim bồng chanh thì anh Hiền lại đặt con chim quý về tổ hoặc chi tiết nhân vật Hiền ngăn cản Hoài bắt chim bông chanh lần tiếp theo,…
HS lấy dẫn chứng từ văn bản để làm rõ các yếu tố trên.
c/ Kết đoạn: Sự khéo léo trong việc kết hợp các yếu tô về mặt nghệ thuật đã giúp nhà văn Đỗ Chu làm nổi bật chủ đề của truyện. Đọng lại trong tâm trí của tôi đó là… ….
Đoạn văn 200 chữ phân tích chủ đề truyện ngắn Bồng chanh đỏ của tác giả Đỗ Chu (Mẫu 1)
Truyện ngắn Bồng chanh đỏ của Đỗ Chu là một khúc ca dịu dàng về tình yêu thương và sự tôn trọng tự do của muôn loài. Câu chuyện xoay quanh kỷ niệm tuổi thơ của hai anh em Hiền và Hoài cùng đôi chim bồng chanh đỏ – loài chim quý hiếm, đẹp đẽ. Hoài vì say mê mà muốn bắt chúng về nuôi, song nhờ sự khuyên nhủ của anh, cậu dần nhận ra rằng yêu thương không phải là chiếm hữu, mà chính là để chúng được sống trong không gian tự nhiên của mình. Chủ đề tác phẩm vì thế không chỉ dừng ở niềm yêu thích thiên nhiên, mà còn gợi ra một bài học sâu sắc về tình người và tình đời: con người cần học cách tôn trọng sự sống, biết đặt niềm vui của sinh vật khác song song với hạnh phúc của chính mình. Tác phẩm cũng ca ngợi tình anh em gắn bó, nơi Hiền trở thành người định hướng cho suy nghĩ của Hoài, giúp em trưởng thành trong nhận thức. Đỗ Chu lựa chọn lối kể chuyện theo ngôi thứ nhất, kết hợp hồi tưởng và cảm xúc chân thực, làm cho chủ đề càng thêm thấm thía. Đọc Bồng chanh đỏ, ta hiểu rằng yêu thương không phải là cầm tù, mà chính là trao cho sự sống đôi cánh tự do; đó là cách yêu thương cao đẹp nhất.
Đoạn văn 200 chữ phân tích chủ đề truyện ngắn Bồng chanh đỏ của tác giả Đỗ Chu (Mẫu 2)
Trong Bồng chanh đỏ, nhà văn Đỗ Chu đã gởi gắm một chủ đề nhân văn sâu sắc: tình yêu thương và sự đồng cảm với muôn loài. Bối cảnh câu chuyện gắn với làng quê đầm nước, nơi có đôi chim bồng chanh đỏ sinh sống. Từ niềm yêu thích ban đầu muốn chiếm hữu, nhân vật Hoài nhờ lời khuyên của anh trai đã nhận ra bài học lớn: tình yêu thương không phải là ích kỷ giữ riêng cho mình, mà là để cho những sinh vật nhỏ bé ấy được sống trọn vẹn trong môi trường tự do vốn thuộc về chúng. Qua hành trình trưởng thành trong nhận thức của Hoài, tác phẩm khẳng định một triết lí giản dị mà sâu xa: tình yêu đích thực luôn gắn với sự tôn trọng, sự hi sinh và cả lòng nhân ái. Bên cạnh đó, truyện còn khắc họa tình cảm gia đình ấm áp, khi anh Hiền bằng sự từng trải đã dìu dắt em hiểu đúng về cách ứng xử với thiên nhiên. Tác giả không nhấn mạnh vào ngoại hình nhân vật, mà đi sâu miêu tả tâm trạng và suy nghĩ, để người đọc cảm nhận được sự biến đổi tinh tế trong thế giới nội tâm. Bồng chanh đỏ vì vậy không chỉ là câu chuyện tuổi thơ, mà còn là thông điệp nhắn gửi đến mỗi người: hãy sống chan hòa, biết yêu thương và tôn trọng sự sống quanh mình, bởi đó cũng là nền tảng của hạnh phúc con người.
Đoạn văn 200 chữ phân tích chủ đề truyện ngắn Bồng chanh đỏ của tác giả Đỗ Chu (Mẫu 3)
Bồng chanh đỏ là câu chuyện nói đến tình yêu thương và sự quan tâm của Hiền và Hoài đối với các loài chim, nhất là cùng tên với đề tài tác phẩm. Hiền cực kỳ yêu còn kiến thức sâu rộng về việc chăm sóc các loài chim. Anh có sở thích bắt và nuôi những chú chim lạ, dành tình cảm và chăm sóc chúng. Một ngày, Hiền và hoài vô tình tìm thấy một đôi bồng chanh đỏ sống ở làng sen. Hai anh em khi đó ngày nào cũng ra Đầm Sen của làng để được ngắm loài chim này mỗi tối. Cậu đã rủ em trai của mình đi bắt đôi chim hiếm đó về để nuôi. Tuy nhiên, sau khi đã bắt được một chú chim thì cậu đã quyết định bỏ lại vào tổ. Thực ra, con chim đó vẫn đang còn một đàn con nhỏ và không thể lấy chúng đi vì nếu làm vậy thì đàn chim con khó sống được. Đây là một câu chuyện có phần đơn giản, nhưng mang đến cho người đọc rất nhiều cảm xúc. Thông qua văn bản này, bạn có thể cảm nhận được tình yêu và sự quan tâm của con người đến với thanh niên những loài vật xung quanh.
