Đề bài: Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật người đàn ông sau khi nghe câu chuyện của người đàn bà mù trong truyện ngắn Tàu đi Hòn Gai của tác giả Nguyễn Quang Thân
TÀU ĐI HÒN GAI
(Nguyễn Quang Thân)
Tàu của những người nghèo.
Những tâm trạng và nỗi buồn không có cách gột bỏ nào rẻ tiền và dễ dàng hơn là rải nó dọc một tuyến đường biển dài, khi tiếng xế địp(1) lục bục đẩy anh xê dịch chỉ 4 hải lý một giờ đi sâu mãi vào cái hư ảo của Hạ Long.
Ngồi đối diện với tôi là người đàn ông luống tuổi, tóc bạc một cách cục cằn. Những đường nhăn không quy luật khó đoán định kẻ lên bộ mặt xạm đen vì nắng gió. Ông bảo ra Trà Cổ “tìm thằng con bất hiếu”. Nó về xin ông chia gia tài để cấp vốn cho con vợ đi buôn hàng Trung Quốc. Ông từ chối. Nó đào trộm nền nhà, cuỗm sạch của ông số vàng dưỡng lão. “Năm cây vàng của tôi chứ có ít ỏi gì” – Ông nói.
Bên cạnh tôi là một bà mù, đi với đứa con út đang ngủ gà ngủ gật. Bà còn trẻ, mắt mở to như mắt người sáng, nét mặt không một nếp nhăn và bình thản. Không thể tưởng tượng được đôi mắt ấy không còn nhận được ánh sáng, và mặt biểu chiều rực rỡ trên vịnh Hạ Long đối với bà chỉ còn là đêm tối mênh mông. Bà chăm chú nghe chuyện của chúng tôi theo cung cách và điệu bộ của người mù, sự chăm chú của toàn bộ cơ thể. Bà nói: “Thưa các ông, mỗi cây mỗi hoa mới gọi là đời. Tôi xin kể các ông nghe một chuyện mắt thấy tai nghe từ thời tôi còn nhỏ… – Bà hướng về người đàn ông – Xin ông đừng buồn, thiên hạ còn có người bất hiếu hơn thằng con ông”.
Câu nói như an ủi được phần nào người cha đau khổ, ông nghiêng người ra phía trước, lắng nghe. Người đàn bà mù kể:
– Hồi lên mười, mắt tôi còn sáng. Cạnh nhà tôi có một bà cụ mù. Bà góa chồng từ lúc còn trẻ nhưng ở vậy nuôi con. Rồi bị một cơn thiên đầu thống(2) thế là mù hẳn. Anh con trai cưới vợ. Cả xóm nghèo ai cũng có tiền mừng, mọi người tự đặt vào bàn tay bà cụ. Ở chỗ tôi những người sáng mắt cũng còn chật vật lắm mới kiếm được miếng ăn, huống gì bà. Cưới được nàng dâu tốt nết, chắc đời bà đỡ khổ. Nhưng có ai ngờ anh con! Sau ngày anh có vợ, người ta đã xì xầm về anh những chuyện tày trời. Thế rồi một hôm, sang nhà con bạn chơi, tôi thấy nó đang chúi mũi vào một lỗ thủng trên vách đất, nhìn sang gian nhà của bà cụ mù. Nó vẫy tay tôi lại. Các chư ông có biết tôi nhìn thấy chuyện gì không? Cả nhà bà cụ đang ngồi bên mâm cơm.
Trên mâm có một đĩa rau luộc, một đĩa thịt kho vàng. Bà cụ ngồi nhai cơm. Anh con trai đang bặm môi dùng hai chiếc đũa đẩy đĩa thịt về phía vợ. Còn chị con dâu, mặt đỏ bừng vì xấu hổ, chống lại chồng bằng cách lấy đũa đẩy cái đĩa sang phía mẹ chồng. Cả hai giằng co nhau trên cái mâm, trong im lặng. Chỉ còn nghe tiếng nhai trệu trạo của bà mẹ. Lúc đó tôi nghĩ bà không biết gì. Trước mắt bà chỉ là đêm tối, như trước mắt tôi bây giờ cũng chỉ là đêm tối… Cầu trời cho các chư ông đừng bao giờ phải nhìn thấy cái cảnh tôi nhìn thấy đó. Hai năm sau, bà mẹ treo cổ tự vẫn ngay trong nhà, chị con dâu đẻ được một đứa con trai thì ôm con về nhà mẹ. Nhưng anh con trai lại làm ăn tấn tới, mua được nhà khác và dọn đi. Giờ đây, khi đã bị mù, tôi mới biết là mình đã nhầm. Người mù nhìn thấy mọi thứ trong bóng đêm!
Người đàn ông nức to lên một tiếng. Mặt ông tái xám đi trong nắng chiều. Tôi nghĩ là câu chuyện đau buồn kia đã chạm đến vết thương lòng của ông. Tôi đưa ông lọ dầu gió: “Bác khó ở?…”. Ông xua tay rồi đứng dậy, bước tới phía mũi tàu. Đôi vai to bè oằn xuống trên tấm lưng mềm nhũn như không còn cột sống chống đỡ. Tôi bỗng nghĩ đến cái chết của bà mẹ mù trong câu chuyện đang làm tôi run cả người lên. Đàn ông cũng chẳng cứng rắn gì hơn đàn bà. Trên đường ra vịnh đã có bao nhiêu cuộc đời tìm cách tự giải thoát vào làn nước xanh thẫm này. Tôi quả quyết đứng dậy, đi theo người đàn ông. Ông đã ngồi xuống đống dây chão trên lỗ neo. Tôi bước lại gần, cố nghĩ cách làm ông khuây khỏa: “Ngày mai mới có tàu ra Trà Cổ. Nhà tôi ở gần núi Bài Thơ, nếu tiện xin mời bác…”.
Người bạn đường nhìn tôi với đôi mắt biết ơn. Nhưng một khoảng trống mênh mông hiện ra trong mắt ông, trong cái nhìn mà tôi không thể nào mô tả nổi, một nỗi xót xa, ân hận hay thứ tình cảm gì gần như thế đang làm đôi đồng tử mắt ông to ra, như ông đang hấp hối. Linh tính mách bảo tôi một điều: người đàn ông này phải nói câu gì đó với tôi hay bất kỳ ai khác. Nếu không ông sẽ gục xuống. Tôi đã không nhầm. Ông nói:
– Cám ơn ông. Nhưng tôi không ra Trà Cổ làm gì nữa. Tôi thế là đáng đời. Ông biết không, tôi đã nhận ra bà mù ấy. Bốn mươi năm trước bà ta là cô bé hàng xóm của hai mẹ con tôi.
(Nguyễn Quang Thân, 100 truyện hay cực ngắn, Tạp chí Thế giới mới – NXB Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 1999)
Dàn ý Đoạn văn 200 chữ phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật người đàn ông sau khi nghe câu chuyện của người đàn bà mù trong truyện ngắn Tàu đi Hòn Gai
+ Diễn biến tâm trạng:
– Bàng hoàng, đau đớn khi nhận ra thằng con bất hiếu trong câu chuyện của người đàn bà mù chính là mình.
– Ân hận, day dứt, xót xa vì mình cư xử tệ bạc dẫn đến cái chết của người mẹ.
– Chấp nhận hậu quả của việc mình làm trong quá khứ: sự tệ bạc của con trai là điều tất yếu mà ông phải gánh chịu.
+ Ý nghĩa của diễn biến tâm trạng:
– Khắc họa sự thức tỉnh sâu sắc của nhân vật về trách nhiệm gánh chịu hậu quả của cách sống tệ bạc của mình.
– Góp phần bộc lộ chủ đề, tư tưởng của tác phẩm: Phê phán những người con đối xử tệ bạc với cha mẹ mình; nhắc nhở cách sống của bậc cha mẹ sẽ là tấm gương ảnh hưởng đến con cái.
Đoạn văn 200 chữ phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật người đàn ông sau khi nghe câu chuyện của người đàn bà mù trong truyện ngắn Tàu đi Hòn Gai (Mẫu 1)
Trong truyện ngắn Tàu đi Hòn Gai của Nguyễn Quang Thân, nhà văn đã khắc họa tinh tế, sâu sắc diễn biến tâm trạng của nhân vật người đàn ông, đặc biệt sau khi nghe câu chuyện của người đàn bà mù. Ban đầu, ông bàng hoàng và đau đớn khi nhận ra thằng con bất hiếu trong câu chuyện chính là mình, là sự thật phũ phàng mà ông không thể chối cãi. Tiếng lòng của ông đầy ân hận, day dứt và xót xa trước những việc làm tệ bạc của bản thân, bởi chính sự ích kỷ, vô tình trong quá khứ đã gián tiếp dẫn đến cái chết thương tâm của người mẹ mù. Sự hối tiếc và cảm giác tội lỗi hiện lên rõ ràng trong từng cử chỉ, từ đôi vai oằn xuống đến ánh mắt đầy âu lo, cho thấy ông đang đối diện với sự thật khắc nghiệt của đời mình. Đồng thời, nhân vật cũng thể hiện sự chấp nhận hậu quả của chính hành động và cách sống tệ bạc mà mình đã gieo, như một sự thức tỉnh muộn màng nhưng sâu sắc. Diễn biến tâm trạng này không chỉ làm nổi bật chiều sâu tâm lý, tính cách của người đàn ông mà còn góp phần làm rõ chủ đề của tác phẩm: phê phán những người con bất hiếu, đồng thời nhắc nhở các bậc cha mẹ về trách nhiệm làm gương cho con cái, bởi mỗi hành động, mỗi cách sống đều để lại ảnh hưởng sâu sắc lên thế hệ sau. Qua đó, câu chuyện trở nên vừa bi thương vừa mang giá trị cảnh tỉnh cho người đọc.
Đoạn văn 200 chữ phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật người đàn ông sau khi nghe câu chuyện của người đàn bà mù trong truyện ngắn Tàu đi Hòn Gai (Mẫu 2)
Người đàn ông trong truyện Tàu đi Hòn Gai của Nguyễn Quang Thân đã trải qua một diễn biến tâm trạng phức tạp sau khi nghe câu chuyện của người đàn bà mù. Ban đầu, ông bàng hoàng, đau đớn khi nhận ra “thằng con bất hiếu” trong câu chuyện ấy không ai khác chính là mình thuở trước. Nỗi đau dồn nén khiến ông bật khóc, khuôn mặt tái xám, vai oằn xuống, như thể sức nặng tội lỗi quá khứ đang đè nặng lên thân thể già nua. Từ đó, ông rơi vào tâm trạng ân hận, day dứt, xót xa: chính sự tệ bạc, vô tâm năm xưa của ông đã dẫn đến cái chết thương tâm của mẹ, để lại vết thương lòng không thể hàn gắn. Hơn thế, ông cũng dần nhận ra bi kịch hiện tại của mình, sự bất hiếu của con trai chính là kết quả tất yếu của những gì ông từng gieo trước kia. Tâm trạng ấy vừa đau đớn vừa có ý nghĩa thức tỉnh, cho thấy nhân vật đã có một sự chiêm nghiệm sâu sắc về trách nhiệm của bản thân trước quá khứ. Diễn biến tâm trạng của người đàn ông không chỉ khắc họa sức nặng của lương tâm con người mà còn góp phần bộc lộ tư tưởng tác phẩm: phê phán lối sống bất hiếu, vô tình với đấng sinh thành, đồng thời nhắc nhở rằng cách sống của cha mẹ sẽ trở thành tấm gương chi phối, ảnh hưởng đến đời con.
