Đề bài: Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích ngôi kể và điểm nhìn trần thuật trong đoạn trích Nguồn suối của Nguyễn Minh Châu
NGUỒN SUỐI (trích)
(Nguyễn Minh Châu)
(Lược: Trưa ngày ba mươi tháng Chạp, tôi theo chân anh Ngạn cùng một người chiến sĩ liên lạc tên Vang lên ăn Tết ở Pa-khen, một bản ở ngay sát biên giới giáp nước bạn Lào. Suốt dọc đường, Ngạn kể cho chúng tôi nghe những ngày đầu kháng chiến anh hoạt động trên đất Pa-khen).
Ngạn thuộc loại người quen với rừng. Lần đầu mới gặp anh ta khó làm quen ngay. Anh hơi lạnh lùng. Anh không thích bắt tay, càng không thích mời mọc, xã giao, cả với khách lạ. Những khách lạ tới huyện đội, hãy cứ đi theo anh xuống bản một chuyến, dù không ưa anh thì cũng phải nhận thấy ở cuộc đời anh có nhiều điều đáng tìm tòi để biết.
Ngạn đã ngoài bốn mươi, quê vùng xuôi, đâu tận giáp biển, nhưng từ ngày mới vào bộ đội, anh đã lăn lộn trên vùng rừng núi biên giới. Anh ở bộ đội gần hai mươi năm thì gần hai mươi năm lăn lộn trên mảnh đất này. Công tác của anh thôi thì đủ: đánh Pháp, đánh phỉ, nắm dân, tìm đất… Chúng ta hãy giở tấm bản đồ của nước Việt Nam ta. Trên địa giới miền Tây, một quãng có một cái chấm bằng hạt đất hơi lồi ra. Đó là mảnh rừng âm u có con suối mà ba chúng tôi đang đi giữa lòng nó. Chốn này, như đã nói, tôi mới đặt chân tới lần đầu. Đồng chí Vang, liên lạc của Ngạn, mới mười bảy tuổi, là người dân bản Pa-khen. Còn Ngạn? Khi Vang chưa đẻ thì Ngạn đã chiến đấu ở đây, anh và người ông ngoại của Vang là hai người đã có công đưa mảnh đất Pa-khen trở về bản đồ của Tổ quốc.
Năm 1945, dù đã có chính quyền cách mạng ở biên giới nhưng vùng đất Pa-khen vẫn bị Pháp nhập vào đất Lào, mọi giấy tờ địa chính cũ bị Pháp hủy hết. Lúc ấy, Ngạn là chiến sĩ vệ quốc đoàn chiến đấu bị thương, anh bị lạc đơn vị, anh được Y Khiêu – một người con gái người Lào cõng về, chữa lành vết thương. Sau khi vết thương khỏi, Ngạn ở lại bản tạo dựng cơ sở kháng chiến tại Pa-khen.
(Lược: Sau gần nửa năm, vùng Pa-khen liên tiếp nổ ra những trận đánh phục kích, tập kích nhỏ làm rung chuyển hệ thống đồn ải của quân Pháp và bọn thổ phỉ theo Pháp. Cảm phục tài trí và lòng dũng cảm của Ngạn, cha của Y Khiêu mời Ngạn đến uống rượu và nói với Ngạn muốn gả Y Khiêu cho anh.)
…Ông với tay lên nóc nhà lấy một ống tre, lôi từ trong cái ống tre đầy bồ hóng ra những tờ giấy bản viết bằng chữ nho và chữ nôm, có tờ đóng dấu son và đã vàng úa. Đấy là những giấy tờ mà theo cáo thị của đồn Pháp, nhà ai còn thu giấu sẽ bị đem xử bắn. Đấy là tất cả bằng chứng xác thực chứng tỏ đất Pa-khen là đất Việt Nam. Ông già Lào trao tất cả cho Ngạn, với một lời dặn: “Mảnh đất này là đất Việt Nam. Anh là người chiến sĩ bộ đội Việt Nam, anh hãy giữ lấy”.
(Trích “Nguồn suối”, Tuyển tập Nguyễn Minh Châu, Nhà xuất bản Văn học, 2006, tr 6-9)
Dàn ý Đoạn văn 200 chữ phân tích ngôi kể và điểm nhìn trần thuật trong đoạn trích Nguồn suối của Nguyễn Minh Châu
+ Ngôi kể, điểm nhìn trần thuật của đoạn trích “Nguồn suối” ở phần Đọc hiểu được thể hiện ở một số phương diện sau:
++ Lựa chọn ngôi kể: Ngôi kể thứ nhất, người kể chuyện trực tiếp xuất hiện trong đoạn trích và kể lại câu chuyện về nhân vật Ngạn: là người vùng xuôi, giáp biển; gần 20 năm lăn lộn ở vùng biên giới; chiến đấu bảo vệ vùng đất Pa-khen, có công đưa vùng đất Pa-khen bị sát nhập vào đất Lào trở về với bản đồ của Tổ quốc.
=> Lựa chọn ngôi kể thứ nhất, nhân vật “tôi” là người trực tiếp chứng kiến, theo chân Ngạn lên mảnh đất Pa- khen và được nghe Ngạn kể lại những ngày đầu kháng chiến, Ngạn hoạt động ở mảnh đất Pa-khen… -> khiến nhân vật Ngạn hiện lên cụ thể, chân thực, khách quan.
++ Điểm nhìn trần thuật: Sử dụng điểm nhìn của người kể chuyện “nhân vật tôi”. Điểm nhìn của người kể chuyện chủ yếu là điểm nhìn bên ngoài: kể về tính cách của Ngạn (lạnh lùng), công lao to lớn của anh với vùng đất Pa-khen (đánh Pháp, đánh phỉ, nắm dân…bảo vệ cuộc sống yên bình cho nhân dân), đưa vùng đất Pa – khen trở về với bản đồ của Tổ quốc…
=> Lựa chọn ngôi kể và điểm nhìn trần thuật như trên giúp câu chuyện được kể linh hoạt, đồng thời, người kể chuyện có thể đan xen vào đó những cảm xúc, suy nghĩ của cá nhân…
+ Ý nghĩa của việc lựa chọn ngôi kể và điểm nhìn trần thuật trong đoạn trích:
++ Tạo nên sự sinh động, hấp dẫn cho câu chuyện.
++ Ngôi kể và điểm nhìn góp phần thể hiện chủ đề tư tưởng của tác phẩm
++ Người đọc hình dung được về tính cách, cuộc đời, những việc làm và đóng góp của nhân vật Ngạn với mảnh đất Pa-khen.
++ Cách trần thuật thể hiện thái độ của khâm phục, ngưỡng mộ, ngợi ca tự hào của người kể chuyện với nhân vật Ngạn
++ Khơi dậy trong lòng bạn đọc tình yêu, tinh thần cống hiến cho Tổ Quốc.
Đoạn văn 200 chữ phân tích ngôi kể và điểm nhìn trần thuật trong đoạn trích Nguồn suối của Nguyễn Minh Châu (Mẫu 1)
Trong đoạn trích Nguồn suối, Nguyễn Minh Châu sử dụng ngôi kể thứ ba kết hợp với điểm nhìn trần thuật linh hoạt, tạo nên chiều sâu cho truyện và làm nổi bật hành trình nội tâm của nhân vật. Ngôi kể thứ ba cho phép người trần thuật giữ vị thế tương đối khách quan, bao quát được không gian núi rừng, dòng suối, con đường hành quân cũng như chuyển biến tâm trạng của người lính trẻ. Tuy nhiên, người kể không đứng ngoài mà thường xuyên “nhập vào” nội tâm nhân vật, soi chiếu những rung động tinh tế trong lòng anh trước vẻ đẹp của thiên nhiên và trước những gợi nhắc về quá khứ. Nhờ đó, điểm nhìn trần thuật mang tính chủ quan, hướng vào đời sống cảm xúc bên trong nhân vật, khiến cho câu chuyện thấm đẫm chất trữ tình và giàu chiều sâu suy nghiệm. Điểm nhìn này đặc biệt hiệu quả trong việc khắc họa sự thức tỉnh tâm hồn của người lính khi gặp dòng suối mát lành – biểu tượng của sự trong trẻo, của những giá trị nhân văn bền vững. Người đọc như được nhìn thấy dòng suối qua đôi mắt nhân vật, cảm nhận sự hồi sinh nhẹ nhàng mà nó mang lại. Cùng lúc đó, người kể còn mở rộng điểm nhìn sang những suy tư già dặn về chiến tranh, về vẻ đẹp con người, khiến đoạn trích mang màu sắc chiêm nghiệm đặc trưng của Nguyễn Minh Châu thời hậu chiến. Có thể nói, sự kết hợp giữa ngôi kể thứ ba linh hoạt và điểm nhìn trần thuật gắn với nội tâm nhân vật đã giúp tác phẩm vừa giữ được tính khách quan của người trần thuật, vừa truyền tải được vẻ đẹp tâm hồn con người qua những rung cảm chân thật. Nhờ đó, Nguồn suối trở thành một truyện ngắn giàu chất thơ, sâu sắc và ám ảnh.
Đoạn văn 200 chữ phân tích ngôi kể và điểm nhìn trần thuật trong đoạn trích Nguồn suối của Nguyễn Minh Châu (Mẫu 2)
Trong đoạn trích Nguồn suối của Nguyễn Minh Châu, ngôi kể và điểm nhìn trần thuật được lựa chọn hết sức linh hoạt, góp phần khắc họa thành công nhân vật Ngạn và làm nổi bật chủ đề tác phẩm. Tác giả sử dụng ngôi kể thứ nhất, nhân vật “tôi” trực tiếp xuất hiện trong câu chuyện, theo chân Ngạn lên Pa-khen và nghe anh kể lại những ngày đầu kháng chiến. Cách lựa chọn ngôi kể này khiến câu chuyện trở nên cụ thể, chân thực, gần gũi, bởi “tôi” vừa là người chứng kiến, vừa là người nghe, qua đó tái hiện rõ nét tính cách, cuộc đời và công lao của Ngạn đối với vùng đất biên giới. Bên cạnh đó, tác phẩm sử dụng điểm nhìn trần thuật của nhân vật “tôi” chủ yếu là điểm nhìn bên ngoài để giới thiệu về Ngạn: một con người lạnh lùng, giản dị nhưng có công lớn trong việc đánh Pháp, đánh phỉ, nắm dân, giữ gìn vùng đất Pa-khen trở về với bản đồ Tổ quốc. Nhờ sự kết hợp này, câu chuyện không chỉ khách quan mà còn xen lẫn những cảm xúc, sự khâm phục của người kể, khiến nhân vật Ngạn hiện lên sống động, giàu sức thuyết phục. Có thể thấy, việc lựa chọn ngôi kể thứ nhất và điểm nhìn phù hợp đã giúp tác phẩm trở nên hấp dẫn, làm nổi bật tấm gương người chiến sĩ kiên trung, qua đó khơi gợi trong lòng bạn đọc niềm tự hào dân tộc và tinh thần cống hiến cho đất nước.
